Święty Pankracy - poznaj historię i znaczenie tego dnia w kalendarzu

Święty Pankracy - poznaj historię i znaczenie tego dnia w kalendarzu
Autor Norbert Kucharski
Norbert Kucharski22.11.2023 | 8 min.

Święty Pankracy to postać, która choć odgrywa istotną rolę w tradycji chrześcijańskiej, dla wielu pozostaje tajemniczą. Kim tak naprawdę był młody męczennik czczony 12 maja? Dlaczego akurat tego dnia obchodzimy jego święto? Jakie wydarzenia z jego życia oraz męczeńskiej śmierci przeszły do historii? W niniejszym artykule postaramy się przybliżyć tę barwną postać, przedstawiając najważniejsze fakty z jego biografii oraz wyjaśniając znaczenie i rolę Świętego Pankracego w chrześcijańskiej tradycji.

Kluczowe wnioski:
  • Św. Pankracy zginął śmiercią męczeńską mając zaledwie 14 lat, za wiarę w Chrystusa.
  • Jest patronem dzieci, młodzieży i ich wychowawców.
  • Jego wspomnienie liturgiczne przypada 12 maja.
  • W ikonografii przedstawiany jest jako młodzieniec w stroju rzymskim.
  • W Polsce jest czczony szczególnie na Śląsku, w Małopolsce i na Mazowszu.

Kim był Święty Pankracy?

Święty Pankracy żył na przełomie III i IV wieku naszej ery. Był synem pogańskiego Rzymianina o imieniu Pankratiusz. Matka Świętego Pankracego była chrześcijanką i nauczyła syna o Chrystusie.

Mając zaledwie 14 lat, Pankracy przyjął chrzest i zaczął głosić wiarę. Z tego powodu został uwięziony i skazany na śmierć przez władze rzymskie za panowania cesarza Dioklecjana. Święty Pankracy poniósł śmierć męczeńską przez ścięcie mieczem w 304 roku.

W ikonografii Święty Pankracy przedstawiany jest zazwyczaj jako młody mężczyzna w stroju rzymskim. Jego atrybutami są miecz, palma męczeńska oraz księga - symbole jego śmierci za wiarę i głoszenie słowa Bożego.

Za swą niezłomną postawę i męczeństwo Święty Pankracy został ogłoszony patronem dzieci i młodzieży. Jest także patronem katechetów i wychowawców.

Cześć oddawana Świętemu Pankracemu

Relikwie Świętego Pankracego początkowo złożono w katakumbach na Via Aurelia koło Bazyliki Świętego Pancracego w Rzymie. W VIII wieku część relikwii świętego została przeniesiona do opactwa St-Denis pod Paryżem.

Wspomnienie liturgiczne Świętego Pankracego w Kościele katolickim obchodzone jest 12 maja. Jest to dzień jego męczeńskiej śmierci. W tym dniu organizowane są specjalne msze i uroczystości ku jego czci.

Historia męczeńskiej śmierci Świętego Pankracego

Według przekazów z żywota Świętego Pankracego, kiedy miał 14 lat jego ojciec domagał się, aby złożył ofiarę rzymskim bożkom. Młody Pankracy odmówił i publicznie wyznał wiarę w Jezusa Chrystusa.

Za tę odważną deklarację wiary, Święty Pankracy został uwięziony i skazany na śmierć przez ścięcie mieczem. Wyrok wykonano w 304 roku na rozkaz cesarza Dioklecjana, gdy doszło do prześladowań chrześcijan w całym Imperium Rzymskim.

Święty Pankracy przyjął męczeńską śmierć z godnością i odwagą, nie wyrzekłszy się wiary w Chrystusa. Jego postawa stała się przykładem heroicznej postawy młodego wyznawcy, gotowego ponieść najwyższą ofiarę za Ewangelię.

Ciało Świętego Pankracego pochowano w katakumbach na Via Aurelia. W późniejszych wiekach jego grób stał się celem pielgrzymek pierwszych chrześcijan. Bazylika wzniesiona w miejscu pochówku męczennika istnieje do dziś w Rzymie.

Czytaj więcej: Poznaj św. Nikodema: Tajemnicze życie i nauczanie Świętego Nikodema

Dlaczego Święty Pankracy jest czczony 12 maja?

Data 12 maja jest symboliczna dla kultu Świętego Pankracego, ponieważ według tradycji tego właśnie dnia miała miejsce jego męczeńska śmierć za wiarę w 304 roku.

Jest to zatem rocznica jego narodzin dla nieba, stąd też 12 maja obchodzone jest jego wspomnienie liturgiczne. Tego dnia organizowane są specjalne nabożeństwa ku czci młodego męczennika z Rzymu.

W niektórych rejonach Polski, zwłaszcza na Śląsku i Mazowszu, święto to nazywane jest "zimnym Pankracym" i uważane za początek prawdziwej wiosny. Według ludowych przekonań tego dnia następuje ochłodzenie, stąd nazwa "zimny Pankracy".

Święty "Zimny Pankracy" w tradycji

Istnieje wiele ludowych przesądów związanych ze świętem Pankracego 12 maja. Uważa się, że tego dnia może wrócić zima, dlatego rolnicy wstrzymują się z siewem niektórych roślin. Myśli się też, że po "zimnym Pankracym" rośliny rozwijają się bujniej.

Dawniej był to również termin płacenia podatków i opłat. Stąd wzięło się powiedzenie "Pankracy podatek płaci". Ludzie unikali też zaciągania pożyczek w tym dniu.

Święty Pankracy - patron dzieci i młodzieży

Święty Pankracy ze względu na swój młody wiek - zaledwie 14 lat w chwili śmierci - jest uważany za patrona dzieci i młodzieży. Jest także patronem katechetów, nauczycieli i wszystkich osób pracujących z młodymi ludźmi.

Wżyciu Świętego Pankracego podkreśla się przede wszystkim jego młodzieńczą odwagę i niezłomną postawę w wyznawaniu wiary w Jezusa, mimo młodego wieku. Jest on zatem przykładem męstwa i heroizmu także dla współczesnej młodzieży.

Święty Pankracy uważany jest również za opiekuna dzieci chorych, szczególnie cierpiących na padaczkę czy bóle głowy. Wzywany jest o uzdrowienie i wszelką pomoc dla najmłodszych.

Jak czci się Świętego Pankracego?

12 maja, w dniu wspomnienia Świętego Pankracego, w wielu kościołach i parafiach odbywają się specjalne msze święte i nabożeństwa z udziałem dzieci i młodzieży. Organizowane są również festyny, konkursy i inne wydarzenia poświęcone patronowi młodych.

W tym dniu w wielu domach i szkołach przypina się niebiesko-białe wstążki symbolizujące czystość i niewinność młodego męczennika. Powszechne jest także składanie kwiatów i zapalanie zniczy przy figurach i obrazach Świętego Pankracego.

Znaczenie Świętego Pankracego w kulturze i sztuce

Postać Świętego Pankracego jako młodocianego męczennika za wiarę od dawna inspirowała artystów. W malarstwie średniowiecza i renesansu popularny był motyw ścięcia Świętego Pankracego lub sceny jego męki.

Jednym z najbardziej znanych przedstawień Świętego Pankracego jest obraz Caravaggia z 1602 roku, ukazujący moment ścięcia młodego rzymianina. Obecnie dzieło to znajduje się w zbiorach Muzeów Watykańskich.

Miejsce kultu Bazylika Świętego Pankracego w Rzymie, liczne kościoły pod wezwaniem świętego w Europie (m.in. w Paryżu, Gandawie, Pradze)
Atuty palma męczeńska, miecz, księga

Imię Pankracy oraz historia męczeństwa świętego pojawia się także w literaturze, m.in. w dramacie romantycznym Zygmunta Krasińskiego z 1835 roku.

Postać młodego męczennika znalazła również swoje miejsce w muzyce. W 1808 roku Jan Nepomucen Poźniak skomponował hymn ku czci Świętego Pankracego. Utwory poświęcone świętemu powstawały także w późniejszych epokach, zwłaszcza muzyce organowej.

Święty Pankracy w polskiej tradycji i obyczajowości

Kult Świętego Pankracego jest żywy w wielu rejonach Polski, szczególnie na Śląsku, Mazowszu i w Małopolsce. Z tą postacią związanych jest wiele ludowych tradycji, przesądów oraz obrzędów agrarnych.

Jak już wspomniano, potocznie dzień świętego 12 maja nazywany jest "zimnym Pankracym". Tego dnia powstrzymuje się od niektórych prac w obawie przed powrotem przymrozków. Dawniej był to również termin wnoszenia różnych opłat.

W niektórych wsiach i miasteczkach urządzane są 12 maja festyny, konkursy dla dzieci lub inne uroczystości z okazji dnia patrona młodzieży. Niekiedy przy tej okazji wystawiane są także sztuki i przedstawienia nawiązujące do historii świętego.

Można zatem powiedzieć, że choć od śmierci Pankracego minęło już 1700 lat, jego postać wciąż żywa jest w tradycji i pamięci wielu społeczności na całym świecie.

Podsumowanie

Przedstawiona historia Świętego Pankracego pokazuje, jak wielką odwagą i wiarą musiał się wykazać będąc 14-letnim chłopcem. Jego męczeńska śmierć za wyznawanie Chrystusa stanowi inspirację dla wielu pokoleń chrześcijan.

Postać młodego rzymskiego męczennika od wieków fascynowała artystów i pisarzy. Motyw ten pojawia się w wielu dziełach malarstwa, rzeźby czy literatury. Warto je poznać, by jeszcze lepiej zrozumieć tę barwną postać.

Święty Pankracy do dziś jest czczony jako patron dzieci i młodzieży. Jego wspomnienie 12 maja to świetna okazja do zorganizowania z młodymi ludźmi wydarzeń upamiętniających młodocianego bohatera wiary.

Mam nadzieję, że lektura tego artykułu pozwoliła Ci nieco lepiej poznać fascynującą historię oraz znaczenie Świętego Pankracego. Być może teraz inaczej spojrzysz na to święto obchodzone 12 maja w kalendarzu liturgicznym.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Odkryj historię Świętej Joanny w zbroi - nieznane fakty i ciekawostki
  2. Święty Sebastian: Przeżyj fascynującą historię i dowiedz się więcej o tym świętym.
  3. Zapoznaj się z historią i kultem św. Eustachego - rzymskiego męczennika
  4. Odkryj Moc Słów: Uczyńcie, co Wam mówi Syn i jego znaczenie w naszym życiu
  5. Znajdź Pieśni na Wielki Piątek - Teksty i Melodie do Śpiewu
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Norbert Kucharski
Norbert Kucharski

Będąc religioznawcą omawiam na blogu systemy wierzeń różnych religii świata. Porównuję podobieństwa i różnice, genezę oraz specyfikę praktyk religijnych.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły

0